Môi trường học đường là gì?
Môi trường học đường là toàn bộ không gian, điều kiện, mối quan hệ và bầu không khí diễn ra trong quá trình học tập và rèn luyện của học sinh, sinh viên.
Nó bao gồm cả môi trường vật chất (phòng học, sân trường, cây xanh, trang thiết bị dạy học) và môi trường tinh thần (cách ứng xử, thái độ, văn hóa giao tiếp, tinh thần đoàn kết giữa thầy cô và học sinh).
Một môi trường học đường lành mạnh sẽ giúp người học phát triển toàn diện về tri thức, nhân cách, đạo đức và kỹ năng sống.
Những điều tích cực trong môi trường học đường
1. Không gian học tập xanh – sạch – đẹp
Nhiều trường học chú trọng trồng cây xanh, sắp xếp lớp học gọn gàng, giữ vệ sinh chung, tạo cảm giác thoải mái và thân thiện cho học sinh.
2. Tinh thần đoàn kết và giúp đỡ lẫn nhau
Học sinh biết quan tâm, hỗ trợ bạn bè trong học tập và cuộc sống, cùng nhau xây dựng tập thể vững mạnh, yêu thương và tôn trọng lẫn nhau.
3. Văn hóa ứng xử văn minh, tôn trọng lẫn nhau
Mối quan hệ giữa thầy cô và học sinh, giữa các học sinh với nhau được xây dựng trên nền tảng tôn trọng, hợp tác, lắng nghe và chia sẻ.
4. Các phong trào, hoạt động ý nghĩa
Nhiều trường phát động phong trào “Trường học hạnh phúc”, “Ngày thứ Bảy xanh”, “Nói không với rác nhựa”, góp phần giáo dục ý thức trách nhiệm và tinh thần cộng đồng.
5. Môi trường học tập an toàn, sáng tạo
Học sinh được học tập trong không gian an toàn, không bạo lực, được khuyến khích phát triển năng lực cá nhân, sáng tạo và tư duy độc lập.
Những điều tiêu cực trong môi trường học đường
1. Ô nhiễm và thiếu ý thức giữ gìn vệ sinh
Một số học sinh còn xả rác bừa bãi, không giữ gìn vệ sinh lớp học, làm mất mỹ quan và ảnh hưởng sức khỏe chung.
2. Bạo lực học đường và bắt nạt trực tuyến
Tình trạng học sinh xô xát, xúc phạm hoặc quay clip bạo lực đăng lên mạng gây tổn thương nghiêm trọng về thể chất và tinh thần.
3. Áp lực học tập và bệnh thành tích
Việc chạy theo điểm số và danh hiệu khiến học sinh chịu nhiều áp lực, dẫn đến mệt mỏi, giảm hứng thú học tập và sáng tạo.
4. Thiếu tôn trọng trong giao tiếp
Một số học sinh có lời nói, hành vi thiếu lễ phép với giáo viên hoặc bạn bè, làm mất đi nét đẹp văn hóa học đường.
5. Cơ sở vật chất xuống cấp, thiếu không gian học tập
Một số trường học, đặc biệt ở vùng khó khăn, còn thiếu bàn ghế, phòng học, thiết bị dạy học, ảnh hưởng đến chất lượng giảng dạy và học tập.
Dẫn chứng về những điều tích cực trong môi trường học đường
1. Dẫn chứng tích cực – 4 học sinh lớp 7 ở Thanh Hóa trả lại 40 triệu đồng
Tháng 2/2024, trên đường đi học về, 4 học sinh lớp 7D Trường THCS Trần Phú (TP Thanh Hóa) gồm em Hoàng Hải Long, Bùi Anh Thắng, Trần Tuấn Hưng và Lê Thị Ngọc Hân nhặt được túi tiền hơn 40 triệu đồng tại đại lộ Lê Lợi. Thay vì cất giữ cho riêng mình, các em lập tức quay lại trường báo cô giáo chủ nhiệm và cùng cô đến Công an phường Phú Sơn giao nộp để tìm người đánh rơi. Khi được hỏi, một em nhẹ nhàng chia sẻ: “Tiền đó không phải của chúng em, giữ lại là sai”. Hành động đẹp của 4 bạn nhỏ thể hiện sự trung thực, tinh thần trách nhiệm và lòng tự trọng đáng trân quý. Trong bối cảnh xã hội còn nhiều vụ việc thiếu trung thực, lựa chọn đúng đắn của các em là lời nhắc nhở mạnh mẽ rằng giá trị đạo đức có thể bắt đầu từ những học sinh nhỏ tuổi nhất, và từ những khoảnh khắc rất bình dị trong cuộc sống.
2. Mô hình “Đổi rác nhựa lấy cây xanh” – Đà Nẵng
Năm 2022, Trường THPT Phan Châu Trinh (Đà Nẵng) triển khai chương trình “Đổi rác nhựa lấy cây xanh”: mỗi 5 chai nhựa được đổi 1 cây cảnh để học sinh tự chăm sóc trong lớp. Nhiều bạn còn mang rác từ nhà đến trường để góp phần bảo vệ môi trường. Một bạn chia sẻ: “Cây lớn lên mỗi ngày cũng giống như ý thức môi trường của tụi em vậy, càng chăm càng lớn”. Hoạt động đã lan tỏa tinh thần xanh – sạch – đẹp trong trường học, tạo thói quen phân loại rác và trân trọng thiên nhiên. Đây là minh chứng cho giáo dục hành động: thay vì nói suông về bảo vệ môi trường, học sinh trực tiếp tạo ra thay đổi tích cực bằng nỗ lực mỗi ngày.
3. CLB “Bạn giúp bạn” tại THPT Lê Quý Đôn – TP.HCM
Trường THPT Lê Quý Đôn (TP.HCM) duy trì CLB “Bạn giúp bạn”, nơi những học sinh giỏi ở các môn kèm cặp những bạn còn yếu, nhất là giai đoạn ôn thi. Nhờ phong trào này, kết quả học tập toàn trường được cải thiện rõ rệt. Một học sinh nói: “Giúp bạn hiểu bài, tụi mình vui bằng điểm 10 của chính mình”. Phong trào không chỉ giảm khoảng cách học lực mà còn gieo mầm tinh thần đoàn kết, sẻ chia. Ở đó, sự cạnh tranh không phải để “hơn thua”, mà để cùng nhau tiến bộ. Môi trường học đường trở nên nhân ái hơn khi học sinh không bỏ rơi người phía sau, mà nắm tay nhau bước lên.
4. Giáo viên vùng cao Quảng Ngãi vượt sạt lở đến trường
Cuối tháng 10/2024, mưa lớn gây sạt lở nghiêm trọng tại huyện Sơn Tây (Quảng Ngãi). Nhiều tuyến đường bị chia cắt, nhưng các giáo viên Trường Phổ thông dân tộc bán trú Tiểu học & THCS Sơn Liên vẫn nỗ lực đến trường để hỗ trợ học sinh. Trong đó, cô Nguyễn Thị Thạch Thảo đi bộ hàng chục km, băng qua 25 điểm sạt lở nguy hiểm để kịp chăm lo cho 127 học sinh bán trú. Trên trang cá nhân, cô viết: “Đường sạt lở phải đi bộ, mệt và nguy hiểm nhưng là giáo viên vùng cao phải cố gắng”. Nhiều hình ảnh cho thấy cô và đồng nghiệp vượt rừng, lội bùn, dìu nhau qua những đoạn núi lở. Dù nhà riêng bị ngập, cô vẫn quay lại trường ngay sau khi dọn dẹp. Hành động của cô Thảo và đồng nghiệp là minh chứng cảm động cho tinh thần trách nhiệm, sự hy sinh thầm lặng của giáo viên vùng cao – những người luôn kiên trì gieo con chữ giữa gian khó để học trò không bị bỏ lại phía sau.
Dẫn chứng về những điều tiêu cực trong môi trường học đường
1. Nam sinh lớp 10 ở Thanh Hóa bị bạn đánh xuất huyết não, nguy kịch
Tại trường Trường Cao đẳng Nông nghiệp Thanh Hóa (xã Triệu Sơn, Thanh Hóa) ngày 31/10/2025, em N.T.A.T. — học sinh lớp 10 hệ giáo dục thường xuyên — bị nhóm học sinh lớp 11 cùng tòa nhà lên phòng học rồi lao vào đánh trong giờ ra chơi. Nạn nhân sau đó bị xuất huyết não, tiên lượng xấu. (vnexpress.net)
Hành vi này không chỉ là một vụ đánh nhau đơn thuần, mà là sự leo thang bạo lực: từ mâu thuẫn nhỏ đến tổn thương não nghiêm trọng. Nó cho thấy việc quản lý trong trường, theo dõi mâu thuẫn học sinh và can thiệp kịp thời còn lỏng lẻo. Và hơn nữa: “Bạo lực học đường hiện nay có chiều hướng gia tăng và diễn biến hết sức phức tạp”. (Báo Người Lao Động Online)
→ Giáo dục học đường cần đề cao việc phòng ngừa – phát hiện – xử lý sớm mâu thuẫn, không để chỉ là “sự cố” rồi mới giải quyết hậu quả.
2. Nữ sinh bị đánh hội đồng trong trường THCS ở TP.HCM – clip lan truyền mạng
Ngày 5/11/2025, mạng xã hội lan truyền clip tại Trường THCS An Điền (phường Long Nguyên, TP.HCM) ghi cảnh một nữ sinh bị nhóm bạn vây quanh, túm tóc, đạp, đánh túi bụi ngay trong khuôn viên nhà trường, một số học sinh khác la hét, cổ vũ. (BÁO SÀI GÒN GIẢI PHÓNG)
Điều đáng lưu ý: bạo lực không chỉ xảy ra giữa hai người mà là “đám đông”, có cả người xem, cổ vũ. Hậu quả không chỉ thể xác mà còn tâm lý — học sinh bị đánh bị tổn thương lòng tự trọng, học sinh đứng xem bị đánh mất trách nhiệm. Đây là lời cảnh báo rằng môi trường học đường có thể trở thành nơi lan truyền bạo lực hơn là ngăn chặn nó nếu thiếu sự can thiệp mạnh từ nhà trường, giáo viên và bạn bè.
3. Nam sinh lớp 12 bị bạn đâm tử vong sau mâu thuẫn nhỏ trong giờ thể dục (Thanh Hóa, 2025)
Ngày 17/10/2025, tại Trường THPT Đặng Thai Mai (huyện Quảng Bình, Thanh Hóa), một vụ bạo lực học đường đặc biệt nghiêm trọng xảy ra khiến em L.Q.H. (học sinh lớp 12) tử vong. Mâu thuẫn nhỏ trong giờ thể dục dẫn đến việc nhóm bạn rượt đánh em P.T.B.N. Sau khi bị đuổi đánh bằng mũ bảo hiểm, N. rút dao bấm mang theo người và đâm trúng cổ H.. Dù được đưa đi cấp cứu, nạn nhân không qua khỏi.
Vụ việc khiến dư luận bàng hoàng vì xuất phát từ xung đột nhỏ nhưng đi kèm hung khí, dẫn đến hậu quả mất mát không thể bù đắp: một học sinh ra đi, một học sinh đối mặt với mức án có thể lên đến 18 năm tù theo quy định về xử lý người chưa thành niên phạm tội. Luật sư Nguyễn Văn Đồng nhấn mạnh: “Nam sinh này không ở trong tình huống phòng vệ chính đáng vì hành vi chống trả vượt quá mức cần thiết”.
Bi kịch này cho thấy nguy cơ thực tế khi học sinh mang theo hung khí đến trường và thiếu kỹ năng kiểm soát cảm xúc. Đây là hồi chuông cảnh báo mạnh mẽ cho gia đình và nhà trường cần tăng cường phối hợp quản lý, giáo dục, phát hiện và ngăn chặn mâu thuẫn từ sớm — tránh để “một phút nông nổi, một đời ân hận”.
4. Nữ sinh lớp 11 ở Hưng Yên bị hành hung tại quán trà chanh
Tháng 7 năm 2024, tại phường Phố Hiến, thành phố Hưng Yên, một nữ sinh lớp 11 tên Bùi Trà M. bị bốn bạn nữ cùng lứa lao vào giật tóc, đạp vào đầu và kéo lê ra đường ngay trước quán trà chanh. Toàn bộ sự việc được quay clip và lan truyền trên mạng, gây phẫn nộ trong dư luận. Theo gia đình nạn nhân, em M. từng nhiều lần bị nhóm bạn này đánh nhưng chưa được xử lý dứt điểm. Sau vụ việc, em phải nhập viện trong tình trạng đa chấn thương, tinh thần hoảng loạn, sợ hãi tột độ. Đây là hồi chuông cảnh báo nghiêm khắc về thực trạng bạo lực học đường đang ngày càng nghiêm trọng, lan ra cả ngoài khuôn viên trường học. Nó cho thấy sự cần thiết của việc tăng cường giáo dục đạo đức, kỹ năng sống và có biện pháp răn đe, bảo vệ học sinh kịp thời.
5. Nữ sinh lớp 8 ở An Giang bị hai nam sinh đánh dã man trong lớp học
Ngày 23/9/2025, tại Trường THCS Chợ Vàm (huyện Phú Tân, An Giang), một nữ sinh lớp 8A5 tên N.T.H.T. bị hai nam sinh cùng lớp (N.N.A và N.Q.Đ) thay nhau đấm, đá, đạp vào mặt ngay trong lớp học trước sự chứng kiến của nhiều học sinh khác. Đáng nói, một số bạn còn dùng điện thoại quay clip và cổ vũ thay vì can ngăn. Video lan truyền trên mạng ngày 6/10 gây phẫn nộ dư luận. Gia đình nữ sinh kiên quyết không chấp nhận hòa giải, yêu cầu công an xử lý theo pháp luật. Cùng thời điểm này, tại xã Vân Khánh (An Giang), một nữ sinh lớp 8A2 cũng bị nhóm bạn dùng mũ bảo hiểm đánh tới tấp, phải nhập viện điều trị.
Hai vụ việc liên tiếp tại một địa phương cho thấy bạo lực học đường đang có xu hướng manh động, công khai và có yếu tố “đứng xem – quay clip – cổ vũ”, phản ánh sự lệch chuẩn về cảm xúc và đạo đức trong một bộ phận học sinh. Đây là hồi chuông cảnh báo mạnh mẽ cho nhà trường và gia đình phải tăng cường giáo dục kỹ năng ứng xử, kiểm soát cảm xúc và xử lý nghiêm các hành vi bạo lực để bảo vệ môi trường học đường.
